Skąd wzięła się nazwa Hajdučka vrata?
Od XVI do XIX wieku władzę na tych terenach sprawowało Imperium Osmańskie. W dużym skrócie, na podbijanych terenach mieli oni prostą zasadę – przechodzisz na islam i współpracujesz, dostajesz przywileje i płacisz niższe podatki. Nie przechodzisz na islam – i tak musisz współpracować, ale podatki płacisz wyższe.
Jak można się domyślić, nie wszystkim się to podobało.
Hajducy byli wyjętymi spod prawa rabusiami i partyzantami stawiającymi opór władzy. Często działali w górach, czyli na trudno dostępnych terenach. Napadali głównie na tureckich kupców, a miejscowa ludność wiejska nierzadko ich wspierała, ciesząc się, że jest ktoś, kto stawia opór. Zresztą nie bardzo mieli wybór, bo hajducy w swoich działaniach bywali brutalni jeśli nie spotkali się z chęcią współpracy.
Tak czy inaczej, byli sławieni w pieśniach i opowieściach. I chociaż głównie dołączali do nich katolicy sprzeciwiający się osmańskiej władzy, zdarzali się również muzułmanie, którzy mieli na bakier z prawem. Hajducy mieli swój świat, swój system praw, a nawet własne modlitwy. Jeśli wpadli w ręce Osmanów czekała ich śmierć. Jeśli ktoś ich zdradził – również karali śmiercią, nawet po latach.
Góry Čvrsnica i obszar dzisiejszego Parku Przyrody Blidinje były schronieniem słynnego hajduka Mijata Tomića. Według lokalnej legendy młodzi adepci wstępujący do jego ekipy musieli przejść przez kamienny łuk, co miało dać im niezniszczalność oraz „odporność na kule” w walce z wrogiem.
Stąd nazwa Hajdučka vrata.
Dziś, jeśli tutaj dotrzesz, możesz stanąć pod kamiennym łukiem. Jednak od 1985 roku jest on oficjalnie pomnikiem przyrody i obowiązuje bezwzględny zakaz wchodzenia na łuk z obawy przed jego załamaniem. Będąc tutaj, naprawdę robi on wrażenie i aż ciężko uwierzyć, że powstał w sposób naturalny.
Jak dotrzeć do Hajdučka vrata?
Gdzie zostawić auto? Skąd najlepiej wyruszyć?
Trasę najlepiej zacząć od miejsca zwanego Vitlenica.
Start z Vitlenicy jest nieco lżejszy i szybszy niż rozpoczęcie szlaku w Diva Grabovica. Nasi przyjaciele wchodzili od strony Diva Grabovica ponad 5 godzin. My z Vitlenicy potrzebowaliśmy niecałe 4 godziny. Jeden i drugi szlak oferuje piękne widoki po drodze.
W tym miejscu: [https://maps.app.goo.gl/rU1HVcfvKRAoHwDo9]
można zostawić auto na leśnym parkingu. Stąd od razu rozpoczyna się szlak. Tablica pokazuje 4 godziny.
Warto zaznaczyć, że auto bez obaw można zostawić bezpłatnie. Bezpłatny jest również wstęp zarówno na Hajdučka vrata, jak i do całego Parku Przyrody Blidinje, na terenie którego znajduje się ten niezwykły łuk.
Jak wygląda szlak na Hajdučka vrata?
Szlak zaczyna się bardzo przyjemnie. Początek jest zacieniony i przebiega przez piękny las sosnowo-jodłowy.
Szlak jest sklasyfikowany jako średnio trudny. I rzeczywiście – w wielu miejscach ścieżka jest kamienista. Z pewnością potrzebne jest dobre obuwie. Nie ma jednak niebezpiecznych, stromych momentów.
Przewyższenie do punktu docelowego wynosi ponad 500 metrów. Cały szlak jest bardzo dobrze oznaczony. Warto zabrać ze sobą zapas wody, ponieważ po drodze nie ma żadnych źródeł.
Im wyżej, tym widoki zaczynają robić się coraz ciekawsze.
Około pół godziny przed wejściem na szczyt zobaczymy tabliczkę z informacją o schronisku, a właściwie informację: „15 min, hladno pivo”. 15 minut dojścia jest w przeciwną stronę niż Hajdučka Vrata. Nie korzystaliśmy, ale dobrze, że na dole znajduje się również informacja, czy schronisko jest akurat czynne.
Gdy dotrzesz do niewielkiego Jeziora Crvenjak, wiesz, że zostało już tylko około 10–15 minut do celu.
A celem jest zapierający dech w piersiach widok – słynna Hajdučka vrata, a w tle kanion Diva Grabovica o głębokości 1800 metrów!
Naszym zdaniem jeden z najpiękniejszych widoków w Bośni i Hercegowinie.
Cały trekking w dwie strony, z przerwami na kawę z termosu i robienie zdjęć, zajął nam nieco ponad 7 godzin. Szlak ma około 8 kilometrów w jedną stronę.
Hajdučka Vrleti – idealne zakończenie wycieczki
Zadowoleni, ale zmęczeni i dość głodni, naszą wycieczkę zakończyliśmy w legendarnej restauracji Hajdučke Vrleti, która znajduje się dosłownie kilka minut jazdy samochodem od leśnego parkingu.
Restauracja jest legendarna, ponieważ jest stolicą niepodległego mikropaństwa: Hajdučka Republika Mijata Tomića. Co!? Jeśli już ogarnąłeś podział na Bośnię i Hercegowinę, Federację BiH i Republikę Serbską, Dystrykt Brčko i 10 kantonów w obrębie Federacji to mamy dla Ciebie jeszcze jedną ciekawostkę 🙂
W 2002 roku właściciel restauracji chciał zrobić przyłącze energii elektrycznej. Vinko Vukoja-Tomić chciał podłączyć swój lokal do sieci elektrycznej. Jednak miejsce to leży na styku trzech różnych gmin, więc odbijał się od jednego urzędu do drugiego, a procedury trwały bardzo długo, bo żaden urząd nie był skłonny rozwiązać problemu.
Gospodarz postanowił odpowiedzieć na tę biurokratyczną bezczynność humorem. Ogłosił niepodległość swojego terenu i powołał do życia Hajdučką Republikę! Dziś to mikropaństwo ma swojego prezydenta, własne „prawo”, swoją walutę, a nawet przyznaje turystom honorowe paszporty.
Oczywiście żart ten jest bardzo dobrym chwytem marketingowym, ale sama restauracja jest klimatyczna. Ceny są nieco powyżej bośniackich standardów ale nadal uczciwe, można płacić kartą, porcje są solidne i bardzo smaczne.
Co zamówiła Karolina?
Juneći obrazi s njokima – czyli policzki z jałówki z gnocchi. Mięsko rozpływało się w ustach.
Co zamówił Beniamin?
Pura s lučinicom – absolutny klasyk. Niegdyś jedzenie dla biednych ludzi, dziś kulinarna atrakcja. To pożywna, gęsta kukurydziana polenta polana tradycyjnym, gorącym sosem z kwaśnego mleka, czosnku i roztopionego masła.
A Ty masz już Hajdučka vrata na swojej bałkańskiej liście marzeń, czy może zdobyłeś już ten niezwykły łuk? Daj znać w komentarzu!
Login
0 komentarzy
Najstarsze
Najnowsze wpisy
Blog o bośni i hercegowinie
Najbardziej niezwykłe i najpiękniejsze wodospady w Bośni i Hercegowinie w subiektywnym rankingu. Sprawdź, które wodospady warto zobaczyć i zaplanuj podróż po najciekawszych miejscach natury w Bośni!
Bośnia i Hercegowina z psem - bez mitów. O bezpieczeństwie, przestrzeni, psach na Bałkanach i codzienności podróży z czworonogiem.
Lukomir to autentyczna górska wioska położona na wysokości 1495 m n.p.m. Sprawdź, jak dojechać do Lukomiru, co zobaczyć w okolicy i dlaczego warto odwiedzić to niezwykłe miejsce.
